Sorulmaktan Korkulan Sorular

 

Ahmet Efe’nin Çerkes Ethem adlı kitabında verdiği ibret örnekten ders almak lazım;

Dostum Ahmet Efe’nin yazdığı kitabı dikkatle ve ibretle okumaktan son derece memnun oldum. Tarihe bir çok noktada belge olacak ve bir çok bulanık sorulara berrak cevap olacak bir kitaba sahip olduğumdan mutlu oldum.

Tarihimizde bazı olaylardan neden bahsedilmez?

Bu gibi soruları sorunca çok ilginç şeyler karşımıza çıkmaktadır. Araştırıp okuyunca da kafalarda yeni sorular oluşmakta ve tekrar tekrar araştırıp sorular sormak zorunda kalıyoruz. Belki de bu soruları sormaya devam etmek zorundayız. En azından neden milletimiz acı içinde iken neden bir avuç insanın dün, bugün olduğu gibi yarın da kuvvetle muhtemel olarak gününü gün edeceğine cevap bulacağız.

Öncelikle daha önce de yazıp sorduğum bir soru ile başlamak isterim.

Efe’nin kitabında da bahsettiği gibi Mason localarını Büyük Önder Atatürk kapattırdı. Peki neden tekrar açıldı?

Kim açılmasına müsaade etti?

Şu an Atatürk’ün her sözünü bayrak yapıp şöyle veya böyle düşünebilir diyerekten korkunç yargılara varılmaktadır. Ama Mason localarının kapatılmasından bahsetmemektedirler. Hatta bazıları masonları laik cumhuriyetin garantisi olarak da görmektedirler.

Yine Efe, Rıza Nur’dan yorumsuz alıntı yapmaktadır ki aynı alıntıyı ben de yapmaktan kendimi alamadım;

‘’ Muslihiddin Adil adında biri Lozan’a gelmiş. Benimle görüşmek istedi. Görüştük. Bir müddettir bizim otelde gördüğüm adam. Kendisinin bütün Makedonya Türkleri namına murahhas olarak geldiğini ve bu Türkler namına teklif ve ricada bulunmaya memur olduğunu söyledi. ‘Buyurun!..’ dedim. Derden tepeden türlü mukaddemelerden sonra Selanik vilayeti Müslümanlarının ahali mübadelesinden istisna edilmesini, rica etti. ‘Bu makul bir teklif değil ama İsmet Paşa’ya söyleyeyim, tekrar görüşürüz’ dedim. Km olduğunu soruşturdum, İstanbul Darülfünununda profesör olup Selanik dönmelerinden imiş. Burasını söylemiyor. Tekrar görüştüm. Bunun sebep ve menfaatlerini sordum. Dedi ki, ‘Biz Türkler Makedonya’da ekseriyet yapıyoruz. Orada kalırsak istiklal yapacağız. Bir Türk hükümeti teşekkül eder. Büyük bir menfaattir.’ Dedim ki, ‘Nüfusunuz bu işe kafi değildir. Şimdiye kadar bizden İstanbul ve Anadolu’ya hicret etmiş olanları da yine kafi nüfus olamaz. Hem o Türklerin tekrar Selanik ve civarına nakletmek imkansız bir şeydir, hayaldir. Hem Yunanlılar da bunu yaptırırlar mı? Bir de Yunanlılar size istiklal veya muhtariyet verirler mi? Böyle şey kan ve kuvvet ile alınır. Buna da iktidarınız kafi değildir. Fikriniz, gayeniz yanlış. Bilakis siz bu mübadeleyi şiddetle istemelisiniz. Çünkü Yunanlılar orada kalanları birer suretle ve tedricen (yavaş yavaş) imha edeceklerdir. İptida (ilk önce) iktisaden mahvederler. Sonra canınıza kast ederler. Bir asırlık bir tarih var. Mora’dan beri bu böyle. Mora ihtilali zamanında Mora’da Türkler ekseriyet teşkil ediyorlardı. Beş on yıl içinde orada ilaç için aransa bir Türk kalmamış oldu. Sonra Atina, sonra  Teselya meydanda. Şimdi sıra Trakya ve Makedonya’dadır.’ dedim. Baktım sendeledi. Davası mantıki değil, kamilen saçmaydı. Cevap bulmadı. Fakat beni illa mübadeleden istisna fikrine ircaa (döndürmeye) çalışıyor. Gittikçe de daha ziyade saçmalıyor, ‘Olamaz!’ deyip kesmekten başka çare bulamadım.

‘’Bu adamın teşebbüsü dediği gibi değildi. Bana, kuvvetli ve müessir bir yalanla Yahudi dolabı yapıyordu. Makedenya’ya istiklal filan hep bizim gözümüze boya idi. Kandıracak… Gayesi sırf Selanik dönmelerini mübadeleden istisna ettirmekti. Demek dönmeler yol masrafını vererek onu bu iş için Lozan’a göndermişlerdi. Makedonya Türklerinin mümessili olması yalandı. Demek ki, dönmeler Selanik’te kalmak istiyorlardı. Hatta İstanbul’dakiler de tekrar Selanik’e hicret edecekler.  Demek Türkiye’de bunlar da Türk’ten başka türlü düşünen ve zıt menfaat sahibi bir zümredirlerdir. İşin  felaketi, bunlar Türk görünüyorlar. Rumlar, Ermeniler bunlardan çok iyi. Çünkü hiç olmazsa onları Rumdur, Ermenidir biliriz. Bu ecnebi unsur, bu parazit kanımızda saklanıyorlar. Yüzlerini gözlerini kanımızla boyuyorlar. Böyle bir zümreden birini sivriltmek, Darülfünuna profesör yapmak fena şey!..  Bu adamlar kendi hesaplarına da hatada idiler. Çünkü Yunanlılar onları orda rahat bırakırlar mı? Hele ticari bir unsur olduklarından Yunanlıların herkesten evvel hücum ve mahvedecekleri bir zümredir. Yahut da derhal tanassur etmeleri (din değiştirmeleri), Rumca konuşmaları lazımdır. O halde yine madun (aşağı) muamelesi görürlerdi. Karaman Rumlarının bile gördükleri böyledir. Bu arada, yani Türk’ün can, baş kaygusunda Sabatay Sevi’nin oğulları da bu işte idiler.’’

Buradan anlaşılmakta ki Sabataistler Selanik’ten gelmek istememişlerdir!

Birçoğumuz hemen aklına Rıza Nur’un dört ciltten oluşan hatıralarının yasaklanmasının Ulu Önder’e hakaretten olduğunu bilmekteyiz. Belki de öyle olmakla beraber asıl neden Atatürkçü sandığımız Sabataistlerin kendileri hakkında yazılanların deşifresinden çekinmelerinden kaynaklanma ihtimali olabilir mi?

Neden Sabataistler Anadolu’ya gelmek istememişlerdir?

Nasıl ikna edilmişlerdir?

Peki neden illa getirilmek istenmiştir?

Kimler getirmek istemişlerdir?

Amaçları ne olabilir?

Darülfünundan Lozan’a tavassuta giden profesör gibi, şu an üniversitelerimizde kaç Sabataist vardır?

Yada memleketimizde siyasi, ekonomik, erk sahibi olmuş kaç kişi bunlardan?

Eğer bunlar samimi Müslüman değil iseler neye göre laiklik tanımını yapmaktadırlar?

Atatürk’ün nefret ettiği bu zümreler neden şimdi Atatürk’ü bayrak yapmaktadır?

Yoksa laiklik diye yutturulmaya çalışılan şey Türklerin tarih boyunca dinlere gösterdiği hoşgörüden başka bir şey olmasın?

Şu bazı Sabataistlerin dünyaya ‘Evet, biz Ermenileri kestik!’ demesinin nedeni de bu işlerde parmaklarının olmasından mıdır?

Ki burada bir alıntıya yer vermeyi uygun buluyorum; Moltke’nin seyahatnamesinde ‘Türkler İslam ve Hıristiyan olmak üzere iki kısımdır. Hıristiyan Türklere Ermeni adını veriyorlar.’ demektedir.

Buradan da Türklerin ve Ermenilerin arasında bir fark olmadığı gibi iç içe kardeşçe yaşadıkları anlaşılmaktadır. Şimdi ise durum çok farklı. Halen bazı Yahudi lobilerine para vererek Ermeni tasarılarına karşı tedbir almaktayız.

Ermeni-Türk düşmanlığı ve şimdi de itina ile işlenen ve nifak tohumlarının yeşerdiği aynı topraklarda Türk-Kürt düşmanlığı olması acaba kime ne fayda sağlamaktadır?

Bugüne kadar terör belasına verilen şehitlerimizin kanlarının hesabı ne olacak, kimden sorulacak?

Yada hangi lobilere Kürt meselesi için para vermeye başlayacağız?

Burada yeri gelmişken şehitlerimizi tekrar anıyor ve içimiz burkuluyor. Gazilerimizin acılarını paylaşmaya çalışıyoruz. Hala Anadolu’yu yurt edinebilmek için Türk’ün kanı akmaktadır. Gerçek budur. Bu gerçeğe dayanarak da şunu söylemeliyiz, ülkemizin nimetlerinden Türk’ün hakkını gasp edenler bunun hesabını mutlaka vermelidirler. Hak etmeden memleketin kaymağını çalan, milleti sömürenler, devleti soyanlar dün olduğu gibi yarın da ortaya konacaktır. Bunları söylerken hukuk emrettiği hal tarzını kast etmekte olduğumuzu belirtmeliyim. Keza bugünlerde mensubu olduğu milletti yani Türk’ün adını anmak artık bazılarınca ki bunların da başka menşeden olanların çok olduğu gerçeği bir yana hemen ulvi değerler adına keçi ilan edilmektedir.

Tekrar Selanik dönmelerine dönersek;

Bir başka kaynakta da şöyle bir durum söz konusu; Selanik millet vekillerinden Mustafa Efendi isimli birisi de Yunan parlamentosuna müracaatta bulunarak, ‘Biz ne Türk’üz, ne de Müslüman’ız! Biz Avcı Mehmet’in zorlaması ile can kaygusundan Müslüman görünüyoruz. Aslında biz Yahudi’yiz. Bizi Türkiye’ye göndermeyin demiştir.’

Türkiye’de de Karakaşzade Rüştü Efendi isimli biri Atatürk’e ve TBMM’ne bir dilekçe vererek, ‘’Mübadelede Selanik’ten geleceklerin Yahudi dönmeler olduğunu ve de kalben Müslüman olmadıklarını, gizli gizli inançlarını yaşadıklarını, kendisinin de onların Karakaş kısmından olduğunu, diğer kollarının da Yakubi ve Kapani olduklarını, eğer Türkiye’ye gelirlerse, Türk milletinin can ve kanı pahasına kurtardığı vatanını elinden alacağını, onların iliklerine kadar sömüreceğini belirtmiş ve bunların Türkiye’ye alınmamasını istemiş idi.’’

Tayfun Er’in Erguvaniler isimli kitabını da hatırlattığımda herhalde Rüştü Efendi haklı çıktı demekten başka çare de kalmamış oluyor.

Mübadelede gelenlere neler verilmiştir?

Savaşı can ve kanı pahasına kazanan ve yıllarca mahrum edilen Türklere savaş sonunda acaba mübadelede gelenlere verilenlerden verilmiş midir? Sanırım hayır. Hatta onlardan alınıp mübadelede gelenlere verilen yerler dahi olduğuna dair kayıtlar vardır.

Peki bu adaletsizliğe neden kimse karşı çıkmamıştır?

Çıktıysa kim çıkmıştır?

Ben birini hatırlatayım, Doğubayazıt vekili önce savaşta varını yoğunu kaybeden Anadolu insanına verelim sonra gelenlere verelim demiş ama bu teklif TBMM’de kabul görmemiştir. Acaba neden?

Acaba mübadelede mal verilme işlerinde kimler görevlendirilmiştir?

Şu anda o kişilerin torun torbaları ne işlerle meşgullerdir?

Ne kadar zengindirler?

Bir soru da aklımıza şöyle geliyor, Anadolu’da Hıristiyan Ortodoks Türkler her ne kadar Lozan’a göre mübadeleye tabi tutulmuş olmasa da neden onları da gönderdik?

Ki bu insanlar Kurtuluş Savaşında Türklerle beraber şehit olmuşlardı. Hangi mantık bunları gönderdi?

O halde mübadeleyi planlayanlar din eksenli bir mübadele yaparak laikliğe aykırı davranmamışlar mıdır?

Türk yurdundan Türkü göndermek ihanet değil midir?

Onların yerine Türk ve Müslüman olmadıklarını kendilerinin değişik beyanlarından anladığımız İbrani azınlığı hangi niyetle Anadolu’ya getirilmiştir?

Buna kimse karşı çıktı mı?

Ortodoks Türklerin mal ve mülklerine ne oldu?

İşte bu soruları sormak ve cevaplarını aramak zorundayız.

Yada birçok televizyon dizilerinde boy gösteren halkı aptal yerine koyan acayip insanların ipe sapa dokunmayan voleli laflarıyla hayatımızı idame ettirmeye çalışacağız. Maymun yerine konacağız.

Yada adam gibi davranıp yarınımıza sahip çıkmak için dünümüzü çalanları tanıyacağız.

Mesela, Atatürk ölünce Türk lirasından Ata’nın resmini kim çıkardı ve neden onun yerine İnönü’nün resmini koydu?

Neden Ata’nın resimlerini ve heykelleri resmi dairelerden kaldırıldı? Kaldırılan bunların yerine kimin resmini ve heykelini koydular?

Ne zaman tekrar Ata’nın resmi ve heykelleri geri kondu? Bunu kim yaptı?

İşte sorular, sorular bize yol gösterecek olan şey bunlar!..

unutulmaya yüz tutmuş kelimeler

Kelimeler

Çağa:bebek

Gada:bela

Uşak:çocuk

Davar:küçükbaş hayvan

Ket(lemek):anlatmak

Yu(mak):yıkamak

Torba: poşet

Firik:meyvenin büyümemiş hali

Koruk:ham

Horta:dedikodu

Gurbat:çingene

Gadana: çok büyük

Koko. Erkek kardeş

Aşur:evlerin tabanını badana yapmak için kırmızı bir toprak çeşidi

Mintan.gömlek

Gocik:mont

Tuman : pijama

Partal :derede çamaşır yıkamak

Pisik. kedi

Köynek: kaınların gydiği iç fanila

Gücük: gömlek

Çul: halı, kilim

Çaput: bez parçası

Palan: semer

Yağlık: mendil

Neçek:yaşlılarn kullandığı beyaz baş örtüsü

Zed: yemek

Tuluk: yayık

Çiplik:yakmak için kullanılan ince dal

Bastık:pestil

Payam:badem

Şişek: koyunun süt vermeyen türü

Tüştür: keçinin süt vermeyen türü

Hırcik: parça,parelenmiş

Katık:yoğurt

Çömçe:kepçe

Küze:topraktan yapılmış su kabı

Loğlamak:yuvarlamak

Loğ taşı: silindir taşı

Manuk: kedi yavrusu

Tilmeği:ölçek

Çiplik: ağaçların yakılmak içn esilen ince daları

Lolik:yemek türü

Cumur: sadece ramazan aylarında sahurda yapılan yemek

Gilgil:mısırın meyvesi

Maşara:eğimli yerlere yapılan sekiler

Bayır:eğimli yer

Mertek:evlerin damında kullanılan tahta

Tersik:evlerin damında kullanılan uzun ağaç gövdeleri

Sümük:evlerin damlarında duvarın üzerine yapılan çıkıntı

Çömçür:yağmur yağdığında damdaki suyun tek bir yerden akması için yapılan boru

Taraba:merdiven ve balkonlara yapılan korkuluk

Merek:samanlık

Pey:evlerin yanlarında kullanılmayan arsa

Hopan:sahibi tarafından terkediliş ve kullanılmayan arazi

Hollik: çadır

Çark:evlerde bulaşık yıkamak için yapılan yer

Çit :küçük bohça

Kadir Gecesi

Kur’ân-ı Kerim’in inmeye başladığı Ramazan ayı’nın yirmi yedinci gecesi. İslâm’da en kutsal ve faziletli gece Kadir gecesidir. Kur’ân-ı Kerim de bu gecenin fazileti kadir süresinde belirtilmektedir. Bu sûrede yüce Rabbimiz şöyle buyuruyor: Bismillahirrahmanirrahim 1-Gerçek şu ki, biz onu kadir gecesinde indirdik. 2-Kadir gecesinin ne olduğunu sana bildiren nedir? 3-Kadir gecesi, bin aydan daha hayırlıdır. 4-Melekler ve ruh, onda Rablerinin izniyle her bir iş için inerler. 5-Fecrin çıkışına kadar bir esenliktir (selamdır) o. Bu sûreye göre Kadir gecesinin bir kaç üstün özellikleri vardır: a) Kur’an-ı Kerim Ramazan ayında bu geceden itibaren inmeye başlamış ve yirmiiki yıl sürmüştür. b) Kadir; takdir anlamındadır. Yani bu gece, ALLAH’ın, ezelde takdir ettiği kaderi uygulamak için meleklere emir verdiği gecedir. Bunun için melekler bu gecede yer yüzüne iner. c) Kadir gecesi içinde o kadar büyük iyilik ve hayır vardır ki bu hayır insanlık tarihinde bin yılda yapılmamıştır. İşte Kadir gecesi bunun için bin yıldan daha hayırlıdır. Kadir gecesinin ihyasına gelince: Bu geceyi varsa kaza namazlarını kılarak, ibadet ve dua ile ihya etmeye çalışmalı. Çünkü Rasûlûllah (s.a.s) “Kadir gecesini iman ederek ve mükâfatını umarak ibadetle geçirenin geçmiş günahları affolunur” buyurur. Rasûlûllah (s.a.s) bu gece de şu duayı okumayı tavsiye buyurmuştur. “Yarabbi, şüphesiz sen affedicisin ve affı seversin; beni de affet” (Riyazü’s-Salihin, H. No: 1194). Kadir gecesinin hangi gece olduğu kesin olarak bilinmemekle beraber genellikle Ramazan’ın yirmi yedinci gecesinde olduğu tercih edilmiştir. Hz. Peygamber (s.a.s) bunun kesinlikle hangi gece olduğunu belirtmemiş, ancak; “Siz Kadir gecesini Ramazan’ın son on günü içerisindeki tek rakamlı gecelerde arayınız” (Buhârî, Leyletü’l-Kadir, 3; Müslim, Sıyam, 216) buyurmuştur. Bu geceye Kadir gecesi denilmesi şeref ve kıymetinden dolayıdır. Çünkü: a) Kur’ân-ı Kerim bu gecede inmeye başlamıştır. b) Bu gecedeki ibadet, içerisinde Kadir gecesi bulunmayan bin ayda yapılan ibadetten daha faziletlidir. c) Gelecek bir seneye kadar cereyan edecek olan her türlü hadiseler ALLAH Teâlâ’nın ezelî kaza ve takdiri ile ilgili meleklere bu gece bildirilir. (Tecrîdi Sarih Tercemesi, VI, 312). d) Bu gecede yeryüzüne Cebrail ve çok sayıda melek iner. e) Bu gece tanyerinin ağarmasına kadar esenliktir, her türlü kötülükten uzaktır. Yeryüzüne inen melekler uğradıkları her mü’mine selam verirler. Kadir gecesi, Ramazan ayının 27. gecesidir. Fakat başka gecelerde olduğu da rivayet edilmiştir. Bu konuda Râsulullah (s.a.s)’den bir kaç hadis rivayet edilmiştir. Bunların birinde şöyle buyurur. “Kadir,gecesini Ramazan’ın son on gününün tek sayılı (21, 23, 25, 27; 29) gecelerinde arayınız” (en-Nevevi, Riyâzü’s-Salihin, II, H. No: 1197). Ancak İslâm alimlerince kuvvetli ihtimal 27. gecesidir. Kadir gecesinin sessiz ve sakin, fırtınasız, ne fazla sıcak, ne fazla soğuk, uyanık bulunan kimselere huzur ve huşu bahşettiği, sabahleyin doğan güneşin saçtığı ışınların gözleri tırmalamadığı çeşitli alimlerce ileri sürülmüştür. Eğer zamanlar içerisinde mutlak mukaddes bir zaman olsaydı, bu Kadir Gecesi olurdu. Çünkü Kur’an vahyi, kendi beyanına göre o gece inmeye başlamıştı. Yine kendisi bu iniş gecesinin bir Ramazan ayına tekabül ettiğini ifade buyurmaktadır. Kur’an Kadir Gecesi’ne bir tam sure ayırmıştır. (97. Sure) “Kadir Gecesi“, “değer gecesi“dir. ALLAH tarafından değerli kılınmış bir gecedir. Bu değer ayette rakamla ifade edilmiştir: “Kadir Gecesi, bin aydan daha hayırlıdır!“ Bin aydan daha hayırlıdır denmesinin hikmeti nedir? “Bin ay” seksen üç sene dört aylık bir süreye tekabül eder. Geçmişteki Salih kimselerin bir ömür boyu kazandıkları manevi mertebeyi bir gece içinde elde etme fırsatıdır. Rasûlûllah (a.s.m.) sahabelere İsrail oğullarından bir kimsenin ALLAH yolunda bin ay boyunca silâhlı olarak cihat ettiğini anlatmıştı. Sahabeler bunu duyunca şaşırdılar ve kendi amellerini az, gördüler. Bunun üzerine Kadir Suresi indirildi. Başka bir rivayette Peygamberimiz Sahabilere İsrailoğullarından dört kişinin seksen sene boyunca hiç günah işlemeden ibadet ettiklerini anlattı. Sahabiler bunu hayretle karşıladı. Cebrail Aleyhisselâm geldi, “Yâ Muhammed, ümmetin o birkaç kişinin seksen sene ibadetinde hayrete düştüler. ALLAH sana ondan daha hayırlısını indirmiştir” diyerek Kadir Suresini okudu ve, “İşte bu senin ve ümmetinin hayran kalışından daha hayırlıdır” buyurdu. Ashaptan bazı kimseler rüyalarında Kadir Gecesi’nin Ramazan’ın son yedi gününde olduğunu görüp bunu Resul’e haber verince, Rasûlûllah “Görüyorum ki rüyalarınız Ramazan’ın son yedi gecesi hakkında birbirini tutuyor. Artık kim Kadir Gecesi’ni arayacaksa onu Ramazan’ın son yedisinde arasın” (Buhari ve Müslim) buyurmuştur. Yüzyıllardır Müslüman geleneği, rivayetlerin de katkısıyla, Ramazan’ın 27. gecesini Kadir Gecesi niyetine ihya etmekte, yüz milyonların yanık yürekleri Rablerinin rahmet ve şefkat pınarına bin bir umutla kurumuş dudaklarını dayamaktadır. Demek ki esas olan, niyettir, alâkadır, ihlâstır. Gerisi Rabbimizin bitmez tükenmez rahmet hazinesinin mükâfatına kalmıştır. Rabbimizin mükâfat hazinesi kulların ki gibi değildir, verilmekte güçlük, zorluk ve cimrilik bahis mevzu olsun. Ne var ki, ihlâs, iman ve âlaka şartı vardır bunun. Bunu nefsimizde bulunduralım yeter. Allahu Teâlâ, gecelerimizi Kadir eylesin. Gecelerimizin kadrini bilmeyi de cümlemize nasip eylesin. Âmin…   * * * * * *   “Gerçek şu ki, Biz onu “Kur’ân’ı” kadir gecesi’nde indirdik. Kadir gecesi’nin ne olduğunu sana bildiren nedir? Kadir Gecesi, bin aydan daha hayırlıdır.  Melekler ve ruh, onda Rablerinin izniyle her bir iş için inerler. Fecrin çıkışına kadar bir esenliktir “selâmdır” o.” Kadir Suresi-1-5   Kadir suresi’nde, Rabbimiz, kadir Gecesi’ni böyle beyan buyuruyor.. Kur’ân-ı Kerimi Kadir Gecesi’nde indirdiğini beyan buyuran Rabbimiz, yegâne hayat düsturumuz Kur’ân-ı Kerim’i Ramazan ayında indirmiş olduğunu da beyan buyurmuştur: “Ramazan ayı… insanlar için hidayet olan ve değer yolu ve “hak ile batılı birbirinden” ayıran apaçık belgeleri “kapsayan” Kur’ân onda indirilmiştir…” Bakara Suresi-185   Diğer ayetlerde şöyle buyuruyor Rabbimiz: “Hâ, Mîm. Apaçık kitaba andolsun. Gerçekten Biz, onu mübarek bir gecede indirdik. Gerçekten Biz uyaranlarız. Ki onda “o gecede “ her hikmetli iş ayrılır.” Duhan Suresi-1-4   Ayet-i kerimelerden anlaşıldığı gibi Kur’an-ı Kerim, Ramazan ayında ve Kadir Gecesinde indirilmiştir…   Kadir kelimesinin mânâsı, “Hüküm vermek” demektir. Allah Teâlâ, o gecede bir yıl içerisinde olacak şeyler hakkında hüküm verdiği için bu geceye bu ad verilmiştir.   İbn Abbas(r.anhuma) dedi ki: Yüce Allah, dünya işlerini bir sonraki kadir Gecesi’ne kadar hayat, ölüm ya da rızık ile ilgili hususları muhkem olarak hükme bağlar.   Katâde Ebu Bekr ibnu’l Arabî ( rh.a.)dedi ki: İlim adamlarının çoğunluğu bu gecenin kadir Gecesi olduğunu söylemişlerdir. Onlardan bu gece, şaban’ın ortası gecesi olduğunu söyleyenler de vardır. Ancak bu yanlış bir görüştür. Çünkü yüce ALLAH, doğru ve kat’i olan kitabında: “O Ramazan ayı ki, onda Kur’an indirilmiştir.” Bakara 2/183 diye buyurarak, Kur’an’ın indirilmiş zamanın Ramazan ayında olduğunu açıkça ifâde etmiş, daha sonrada bu buyrukta: “Biz onu, mübarek bir gecede indirdik.” Duha Suresi-3 buyurmak suretiyle hangi gecede inmiş olduğunu tayin etmiştir.   Kim Kur’an’ın başka bir zamanda indiğini iddia edecek olursa, Allah’a karşı büyük bir iftirada bulunmuş olur.   Hakim ve ibnu Ebi şeybe Hassan ibnu Hureys tarikiyle said b. Cubeyir’den ibn Abbas (r.anhuma)’nın şöyle dediğini rivayet ederler: Kur’ân-ı Kerim, bütünüyle Levh-i mahfuzdadan dünya semâsındaki Beytu’l- izze’ye indi. Cebrail (a.s) ondan, peyderpey Rasulullah (s.a.s)’e indirdi.   Hakim, Beyhaki ve nesei, Davud b. Ebi Hind tarikiyle ikrime’den ibn Abbas (r.anhuma)’nın şöyle dediğini rivayet etmişlerdir:  Kur’ân-ı Kerim, önce bir bütün olarak kadir Gecesi’nde dünya semâsına, bundan sonra yirmi sene boyunca parça parça inzali tamamlanmıştır.   Kur’an-ı kerim’in inmiş olduğu, Ramazan ayı içinde bulunan ve bin aydan hayırlı olan kadir Gecesi’nin hangi gece olduğunu, yegâne önderimiz Rasulullah (s.a.s) bizlere beyan buyurmuştur.   İbn Abbas (r.anhuma )’nın rivayetiyle şöyle buyurmuştur Rasulullah (s.a.s): “Siz kadir Gecesi’ni Ramazan’ın son onu içinde arayınız. Kadir Gecesisi, ya Ramazandan kalan dokuzuncu gecede, yahud kalan yedinci gecede, yahud kalan beşinci gecededir.”   Ümmül- Mü’minin Aişe (r.anha)’dan . Rasulullah (s.a.s) şöyle buyurur: “Sizler kadir Gecesi’ni, Ramazan’ın son on günündeki tek gecelerde arayınız!.” Sahih-i Buhârî Kitabu salati’t Teravih, B.4, Hds.9.   Zır b.Hubaş (r.a.) anlatıyor: Ubeyy ibn ka’b (r.a.)’a sordum. Dedim ki: Kardeşin ibn Mes’ud! “kim bir yıl ibadetle kaim dursa, kadir Gecesi’ne rastlar” diyor.   Ubeyy (r.a.): O, insanların buna güvenmemelerini kastetmiştir. Yoksa kendisi bu gecenin Ramazan’da olduğuna, Ramazan’ın da son on gecesinde, o gecenin de yirmi yedinci gece olduğu pekâlâ bilir, dedi. Sonra bu gecenin yirmi yedinci gece olduğuna istisnasız yemin etti.   Ben: Ya Ebu’l- Munzir, bunu neye istinaden söylüyorsun? Dedim. Ubeyy (r.a): Alâmetine, yahud Rasulullah (s.a.s)’in bize haber verdiği nişana istinaden söylüyorum. O gecenin sabahında güneş, şuasız olarak doğacaktır, cevabını verdi. Sahih-i Müslim Kitabu’s Siyam, B.40, Hds.220.   Bin aydan daha hayırlı olan kadir Gecesi, Mübarek Ramazan ayının son on gününün tek gecelerinde aranması gerekir… Ubeyy ibn ka’b (r.a.)’ın beyanı ve ümmetin ulemâsının genel kabuluyla Ramazan Gecesi’nin doğru ve isabetli tesbiti gerekir…   Kadir Gecesi’nin hangi gece olduğu meçhuldür. Ramazan ayında, ramazan ayının son on gecesinde veya son yedi gecesinde, ramazanın tek olan son on gecelerinde aranılması hususunda rivayetler vardır. Efendimiz (s.a.v.) son on gece îtikafa girer ve ev halkını da ibâdete teşvik ederdi. Kadir Gecesi’nin tam olarak bilinmemesinin pek çok hikmeti vardır. Müminler, bu sâyede tembellikten kurtulmakta ve Kadir Gecesi’ni yakalayabilme arzusuyla ramazan boyunca gecelerini değerlendirmektedirler.   Nitekim bizler, iki büyük kıymeti pek takdîr edememekteyiz. Birincisi en üstün varlık olan insan, ikincisi de zaman (hâssaten geceler). Bu yüzden: “Her geceni Kadir bil; her geçeni Hızır bil” demişler.   “Allah Teâlâ şu beş şeyi, beş şeyde gizlemiştir: 1- Rızâsını, taatlarda gizlemiştir. 2- Gazabını, ma’siyetlerde gizlemiştir. 3- Orta namazını, diğer namazlar arasında gizlemiştir. 4- Velî kulunu, halk arasında gizlemiştir. 5- Kadir Gecesi’ni, ramazan ayında gizlemiştir.”   Hayat düsturumuz Kur’an-ı Kerim’in inmiş olduğu Kadir Gecesi’nde melekler ve ruh, Allah’ın izniyle iner ve fecrin çıkışına kadar muvahhid mümin Müslümanları selamlar. Bin aydan hayırlı olan Kadir Gecesi’nde mümin müslümanların uyanık olup geceyi ibadetle geçirmelidirler.   Ebu Hüreyre’ın (r.a.) rivayetiyle Rasülüllah (s.a.s.) şöyle buyurur: “Her kim imanından dolayı ve ecrini yalnız Allah’dan umarak Kadir Gecesi’ni taatle geçirirse, onun lehine, geçmiş günahları mağfiret olunur.” Sahih-i Buhârî Kitabul iman B.25, Hds.28   İmam Nevevi (r.a.) şöyle diyor : Kefaret mahiyetinde olan ibadetler, günahlar ile karşılaştığı zaman eğer bu günahlar küçükseler, onları siler götürür ve şayet büyükseler, o zaman onları hafifletir. İzale edeceği veya hafifleteceği bir günah bulunmadığı taktirde, sahibinin derecesini ve cennetteki makamını yükseltir.   Bu hadisin şerhinde şöyle denilmiştir: “ Kadir Gecesi hakındaki sevaba nail olmak için ulemadan bazılarına göre bütün geceyi ibadet ve taatle ihya etmek şart değildir.yatsının farzını kılmak bile o geceye va’d buyrulan sevaba nail olmaya kafidir.fakat zahire bakılırsa, o gecenin sevabına nail olabilmek için bütün geceyi ibadetle ihya etmek şarttır. Bir günün yalnız bir kısmında veya o günün ekserisinde oruç tutmakla bir kimse oruç tutmuş sayılamıyacağı gibi, kadir gecesinin bir kısmında ibadet yapmakla dahi o gece ihyâ edilmiş sayılamaz.   Mü’minlerin annesi Aişe (r’anha) anlatıyor: Ya Rasulullah, kadir gecesi’ne rastlarsam ne dua edeceğim bana bildir, diye talebde bulunmuş.   Rasulullah (s.a.s) şöyle buyurmuştur: “Allah’ım, şüphesiz sen affedicisin affetmeyi seversin. Beni affet, dersin.”   Hz. Mevlâna: “Ey genç! Ne bütün geceler Kadir’dir, ne bütün geceler ondan hâlidir.” der. Âşıklar için Kadir Gecesi, sevgiliye (yüce Rabb’e) yakınlık hazzının duyulduğu gecedir.   Gönül erbâbına, velîlere, müminler arasından Allah Teâlâ’nın murad ettiği tâat ehline Kadir Gecesi hayret verici pek çok şeyler ihsân edilir. Bunlar, o zâtların hallerine, kısmetlerine, azîz ve celîl olan Allah’a yakınlık derecelerine göre farklı farklı tecelli eder. Kadir Gecesi’nin farkına varan kimsenin bunu gizlemesi sünnettir   Kadir Gecesi’ni Nasıl Değerlendirmeli?   Efendimiz (s.a.v.) bir hadîs-i şeriflerinde şöyle buyurur: “Yatsı namazını cemaatle kılan kimse, gece yarısına kadar namaz kılmış gibidir. Sabah namazını cemaatle kılan kimse ise bütün gece namaz kılmış gibidir.” Yine Efendimiz (s.a.v.)’in; “Kadir Gecesi’nde, yatsı namazında cemaatte hazır bulunanın, ondan hissesini alacağı” ve “Ramazan ayı çıkıncaya kadar, akşam ve yatsı namazlarını cemaat ile kılanın, Kadir Gecesi’nden çok hisse alacağı” müjdeleri de göz önünde bulundurulursa, en azından ramazan ayında sabah, akşam ve yatsı namazlarını cemaatle kılmanın ne büyük bir manevi kazanç olduğu anlaşılır.   Bu gecelerde, günahlarımızın affı için dua etmeliyiz. Özellikle “Allah’ım! Sen çok affedicisin, affetmeyi seversin. Beni de affet.” diye dua etmeliyiz. Bu gece en makbul amel dua ile Kur’an kıraatidir. Efendimiz (s.a.v.) bu gece dua eder, tertîl üzere Kur’an okur, tefekkür eder ve namaz kılardı. Bizler de bu amellerle ve istiğfar ile geceyi değerlendirebiliriz.   Eskiden Kadir Gecesi’nde, oyun ve eğlence yerleri kapatılır ve büyük camiler sabaha kadar açık olur, müminlerle dolup taşardı. İnsanlar birbirlerine, “Gecen Kadir, gündüzün bayram olsun!” diye dua ederlerdi.

Malezyalılaştıramadıklarımızdan mısınız?

Teşbihte hata olmaz da, ya art niyette? Geçen pazar, Reuters, Malezya Federasyonu başkenti Kuala Lumpur’dan bir haber geçmiş. Şöyle: “…bir İslamcı parti tarafından yönetilen bir Malezya eyaleti, oruç ayı Ramazan’da yeme, içme, tütün yasağına aldırmayan (”ignore”) Müslümanları yakalamak için “meraklı turşucu bir manga” (”a snoop squad”) oluşturdu…

Pazartesi günkü “New Straight Times” gazetesi, muhalefetteki Parti İslam se-Malezya (PAS) tarafından yönetilen Kuzeydoğu Eyaleti Kelantan’da dinî yetkililerin sivil kıyafetli 10 belediye memurunu yiyecek satış noktalarında görevlendirdiklerini yazdı. Eyalet başkenti Kota Baru Belediyesi sözcülerinden Azman Mohamad Daham, “oruç döneminde alenen yemek yiyenlere ilişkin çok sayıda şikâyet aldığımız için, Konsey ilk kez böyle bir karar alıyor” dedi. Gazete, dinî yasaya uymayanlar 20 ringgit (6 ABD Doları) ceza ödemekle karşı karşıya gelirlerken, yemek satıcılarına 500 Malezya Ringgiti’ne (144 ABD Doları) kadar ceza kesilebilecek, diye ekliyor. Parti İslam se-Malezya, çok-dinli Malezya’yı İslam devletine dönüştürmek istiyor. 26 milyon nüfusun %60′ı Müslüman, %20’si Budist, %10′u Hıristiyan, %6’sı Hindu. 1 dolar=3,840 ringgit”

Ne eksik, ne de fazla, haberin hepsi bu. Ama ülkemizin “Büyük Gazetesi”nin şık ofislerinde yarattığı heyecan evlere şenlik! Yazarlar arası paslaşma, seyirlik! Gündem nasıl bulandırılır, ibretlik! Ortada fol yok, yumurta yok, Başyazar bey, “Giderek Malezyalaşıp, Malezyalaşmayacağımız artık günlük tartışmaların bir parçası oldu!” diye hayıflanıyor; ötekisi, “Türkiye Malezya olur mu? Arkadaşlar bunu tartışıyorlar,” diye karalar bağlıyor; Yönetmen bey, pasları alıyor, ve kemali ciddiyetle, “Tartışmamız, hem de çok ciddi biçimde tartışmamız gereken soru şu: Türkiye Malezya olur mu?” buyuruyor; kesmiyor, bir de, “bu hareket Gül-Erdoğan ikilisini Kerenski’ye çevirir, sonra da en az yetmiş yıl süründürecek bir dinî-Bolşevizm’ götürür” diye uyarıyor!

‘Gündem nasıl bulandırılır’a örnek

İnsan, koca koca adamların Kota Baru Belediyesi zabıtasından böylesine coşkulu ilham alabileceklerini düşünemediği için olacak, ürküyor doğrusu! Hangi hareket?! Gene ne oluyor?! Meğer, Prof. Şerif Mardin, üstelik Ayşe Arman’a, “Kadınlar geleceklerinden korkmaya devam etmeli” demiş-miş. “Yüksek yargı mensupları” da (artık hangileriyse) “Kadınlar korkmalı” deyince, Yönetmen Bey, “Hangisine güvensin? “Kadınlar korkmasın” diyen “Siyasilere mi, bilim adamlarına mı?” Tabii ki, “tarafsızlığından kimsenin şüphe duymadığı” bilim adamı Şerif Mardin’e! Kaldı ki, “Şerif Mardin gibi” kendisi de Erdoğan-Gül ikilisini “bile aşabilecek bir ‘mahalle iklimi’nden” korkmaktadır. Yine kaldı ki, işin, “Şerif Mardin gibi ben de türbanın üniversitelerden kalkmasından yanaydım” iken “22 Temmuz seçiminden sonra gözlediğim ‘Bolşevik görgüsüzlüğü’ kafamda şüphelerin doğmasına yol açıyor” gibi bir tarafı da var.

“Bolşevik görgüsüzlüğü” sergilemekle suçladığı Gül-Erdoğan ikilisini, %23,5 oyla kaybettikleri 1917 seçimlerini silâh zoruyla iptal ederek, %41′le kazanan Sosyalist Devrimci Parti’yi alaşağı eden Bolşevik liderlere benzetme çabası, Hürriyet okurunun zekâsına hakaret değilse, hedefini (her neyse artık) ıskalayan bir kışkırtma uçuşu! Gül-Erdoğan ikilisini, 1917 sosyalist-liberal geçici koalisyon hükümetinin Adalet Bakanı iken Bolşevik Lenin tarafından tasfiye edilip sürgüne gönderilen Aleksandr Kerensky’nin akıbetini hatırlatarak uyarmaya kalkmak akıllara ziyan bir gayret! Bunu, meselâ Vahabi, mesela 17. yüzyılın ilk yarısındaki Kadızadeliler hareketi dururken, “dinî-Bolşevizm” gibi Hıristiyan Reformasyonunun dogmatizmini vurgulamak için kullanılan, esoterik bir terimle yapmaya kalkmak, entelektüel gösteri değilse, bir şeylerin üstünü örtme gayreti! Her halûkârda ibretlik!

Gelelim, güzide yazarlarımızın nedeni kendilerinden menkul üstencilik, horgörü, hatta nezaketsizlikle yaklaştıkları Malezya Federasyonu’na:

Her ne kadar diğer dinlere de “barış ve ahenk içinde” riayet edilebilirlerse de, 1957 tarihli Malezya Federasyonu Anayasası’na göre “Federasyonun dini İslam’dır.” (bkz. Madde 3/1) Federasyonu oluşturan devletciklerin hükümdarları bölgelerindeki “İslam dininin başları” olarak, Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong dedikleri “Hükümdarların Hükümdarı” Malezya Kralına biat ederler (Madde 3/2) ve “Parlamento, /gerek/ İslam dinine ilişkin işleri düzenlemek /gerekse/ Yang di-Pertuan Agong’a İslam dinine ilişkin işlere dair tavsiyelerde bulunması amacıyla bir Konsey kurmak üzere yasalar çıkarabilir.” (Madde 3/3)

Malezya Federasyonu’nun resmi dini İslâm’a nüfusunun %60,4′ünün riayet ettiği hesaplanırken, diğer dinler, Budizm, Hinduizm, Hıristiyanlık, Taoizm, Sikhizm ve Şamanizm’dir.

Malezya Federasyonu’nda İslami liderlerin büyük çoğunluğu halen Yemen kökenli Araplardır. 4. yüzyıldan itibaren bölgeye ticaret amacıyla gelen Araplar, zaman içinde İslamiyet’in bayraktarlığını üstlenmişler, 13. yüzyıl itibariyle Malezya ve Endonezya’nın büyük çoğunluğu Müslüman olmuş, Arap-Maley karışımı nesiller üremiştir.

Federasyonun en eski şehirlerinden olan Melaka (Malakka) 1400 civarında kurulmuş, birkaç yıl içinde İslamiyet’i resmen kabul etmiş, Maleylere “altın çağlarını yaşatmış,” 1511′de Portekiz, ardından Hollanda, ardından, İngiliz sömürgecilerin istilâsına, 1795, uğramış, sömürgeciler-arası şiddetli savaşlardan ağır yaralar almış, 1824′te İngiliz-Hollanda Antlaşması üzerine, ülkenin İngiliz Malezyası ve Hollanda Endonezyası olarak ikiye bölünmesini yaşamıştır.

1945 itibariyle dünya kauçuğunun %40′ı, kalayın %60′ını üreten Malezya, petrol, doğalgaz, demir, bakır, boksit zengini olup; kauçuktan başka palmiye yağı üretiminde ön sıralarda yer almaktaydı; halen de öyledir.

1957′deki resmi bağımsızlığına kadar İngiliz sömürgesi olan Malezya, 1942-1945 arası Japonya tarafından işgal edilmiş, bunu izleyen ulusalcı akımlar Müslüman Maleylere karşı Çinli nüfusun rağbet ettiği Malezyalı Komünist Partisi’nin (1930) militan kanadı, Maley Halk Kurtuluş Ordusu’nu doğurmuştur. Japonlarla savaştıkları sürece İngilizler tarafından eğitilen ve fonlanan Kurtuluş Ordusu, 1945′ten sonra bağımsızlık mücadelesini İngiliz kuvvetlerine yönlendirmiş olup, İngilizlerin ilan ettikleri Sıkı Yönetim on iki yıl (1948-1960) sürmüştür. Buna karşın, Malezya Komünist Partisi, silâhlarını 1989′a kadar bırakmamıştır.

İngilizler, günümüzde “Batı Malezya” diye bilinen bölgenin bağımsızlığını 1957′de tanımış, Tunku Abdul Rahman ülkenin ilk Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong’u ilan edilmiştir.

1963′te Batı ve Doğu Malezya ile birlikte federasyonu oluşturan Singapur, 1965′te ayrılmış ve bağımsız bir şehir-devlet oluşturmuştur.

Günümüzde federe bir meşrutiyet olan Malezya’nın Anayasası, “Reid Komisyonu” olarak bilinen ve beş sömürge yetkilisinden (Lord William Reid, İngiliz; Sir Ivor Jennings, İngiliz; Sir William McKell, Avustralya; Hakim B.Malik, Hindistan; Hakim Abdul Hamid, Pakistan) oluşan bir grup tarafından hazırlanmış olup, 2005 yılı itibariyle 650 değişikliğe uğramıştır.

Gel de ders çıkarma buradan…

Malezya’nın son Yang di-Pertuan Agong’u, Terengganu ya da Darul İman eyaleti/devletciği Sultanı Mizan Zeynel Abidin olup, kendileri 13 Aralık 2006 tarihinde dokuz üyeli (Durbar olarak da bilinen) Raca-Raca Meclisi tarafından beş yıllık bir dönem için seçilmişlerdir. Raca-Raca Meclisi, ülkenin dokuz eyaletinin (ülke toplamı 13 eyalet ve iki federal bölge) hükümdarlarından oluşur (Madde 3 ve yetkileri itibariyle Parlamentodan üstündür.

Malezya Federasyonu parlamentosu, (”Meclis”) “Divan Negara” olarak bilinen senato, “Divan Rakyat” denilen temsilciler meclisi olmak üzere iki kamaradan oluşmakla birlikte; senatonun 69 üyesinden tümü Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong’un bizzat kendileri tarafından atanır. İlâveten, Parlamentoyu toplama, dağıtma, iptal ve başkanlık etme yetkileri Hükümdarlar Hükümdarında toplanmıştır. (Madde 55)

% 80′i yağmur ormanlarıyla kaplı, yaklaşık 330 bin kilometrekarelik tropik bir alana (Türkiye 780 bin km kare) yerleşik Malezya Federasyonu’nun 26,6 milyon nüfusunun (2006 itibariyle) %50,4′ü Bumiputra (Maley) %23,7’si Çinli, %11′i Malayo-Polonezya yerlileri, %7,1′i Hintliler ve %7,8′i Araplar ve Avrupalıların da dahil olduğu diğer etnik gruplardan oluşur.

Malezya Federasyonu’nun resmi dili Bahasa Melayu olmakla birlikte, ülkede Çince’nin Kantonîz, Mandarin, Hokkiyen, Hakka, Haynan ve Fûçov diyalekleri ile Tamili ve İngilizce dahil olmak üzere bir düzineden fazla dil konuşulur.

Malezya, onyedi yıllık “ulusalcı” Başbakanları Mahathir Muhammed’in (”Malezyalılar, IMF’den yardım almaktansa yoksul yaşamayı yeğlerler”) liderliğinde, dünya ekonomi tarihine IMF yardım ve müdahalesini reddeden (1997-98 krizi) buna karşın, yabancı sermayeye açılmak suretiyle küresel ekonomiye eklemlenen, ekonomisini kalay, kauçuk vs. gibi hammadde ihraç eden yapılanmadan kurtarıp, yarı-kondüktörler, cep telefonları, elektronik aletler gibi, katma değeri yüksek ürünlerin imalatına yöneltmeyi başaran tek ülke olarak geçmiştir.

2006 itibariyle Malezya Federasyonu’nun Gayri Safi Milli Hasılası, 308,8 milyar ABD Doları’yla, dünyada 34. sıradadır. Ekonomisinin yıllık büyüme hızı %5,9; fert başına düşen GSMH 12.700 dolar olup, yıllık enflasyon %3,8 civarında seyreder. Güneydoğu Asya’nın dört kaplanından birisi (diğerleri İndonezya, Singapur, Güney Kore) olarak tanınan Malezya’nın GSMH’sının %8,3′ünü tarım, %48,1′ini sanayi, %43,6’sını hizmet sektörü üretir.

Ne diyelim, keşke Malezyalaşabilsek!

‘Mahalle baskısı’ deveyse…

Evet, bir zamanlar, yarım asır kadar önce bir zamanlar, eteği açılan yeni yetme kızları “adam gibi otur, başımızı derde sokma!” diye uyaran abiler vardı.

Yaşlı teyzelerin, “oğlum, bana bir ekmek alıver” diyerekten bakkala gönderiverdikleri, yaşlı amcalar yanlarından geçip giderlerken sigaralarını saklayan, yabancı konuklara gidecekleri adrese kadar refakat etmeyi görev sayan abiler. Hırsızların peşinden seyirten, komşularına sahip çıkan abiler. Kolluk kuvvetlerinin “polis amca”, izne çıkan erlerin “asker abi” oldukları zamanlar. Okula yayan yürünen zamanlar. Hocaların vurdukları yerde güllerin bittikleri zamanlar. Bayram hediyesinin mendil olduğu, oyuncaksız zamanlar. “Deli saraylı” Fitnat Hanım’ın son deliliğinin, imamın oğlunun haylazlığının dile düştüğü zamanlar. Kapı komşu Rum, Yahudi ya da Ermeni ailesiyle keyifsiz olmayan bir tecessüsle ilişki kurulduğu zamanlar. Kapı komşu subay ailesinin tayininin çıkmasının sohbet malzemesi olduğu zamanlar. Hanımlardan “hanım,” beylerden “beyefendi” gibi davranmalarının istendiği zamanlar. “Hanım”sız, “bey”siz, “hanımefendi”siz, “abi”siz, “amca”sız, “yenge”siz, “efendim”siz konuşulmadığı zamanlar. “Arz ederim”in, “estağfurullah”sız bırakılmadığı zamanlar. Büyükler konuşurlarken çocukların susmaları beklenen zamanlar. “Arsız” çocukların kulaklarının çekilmesinde sakınca görülmeyen zamanlar. Tek çocukta kalmanın yanlış olduğuna inanılan zamanlar. Çocuksuzluğun acıma uyandırdığı zamanlar Büyüklerin çocuklarınkinden ayrı bir yaşamları olduğunun teslim edildiği zamanlar. Çocukların her yerde görülmedikleri zamanlar.

Terk ettiğimiz o güzel hasletler

Küfrün yüz kızarttığı zamanlar. Latifeye latif gerektiğinin düşünüldüğü, küfrün mizahtan sayılmadığı zamanlar. El yazısının inciliğinin, doğru noktalamanın prim yaptığı zamanlar. Öğretmenlerin ellerinin öpüldüğü zamanlar. Her onbeşlikten üçünün “şiir” yazdığı; Yahya Kemal’in, Nazım Hikmet’in dizelerinin ezbere bilindiği zamanlar. Tek radyonun uzun dalga “Ankara” radyosu, “tek” gazetenin “Cumhuriyet” olduğu zamanlar. Yurtdışını hariciyecilerden başka kimsenin görmediği zamanlar. Yabancı dil bilenin parmakla gösterildiği zamanlar. Kambiyo, kur, enflasyon gibi kelimelerin evlerden uzak durdukları zamanlar.

Erkeğin evin mutlak reisi olduğu zamanlar. Aile içi kavgaların, karakola taşınmadığı zamanlar. Babanın ailesini tek başına geçindirmesinin beklendiği zamanlar. Askerlik, şoförlük, polislik, profesyonel sporculuk gibi mesleklerin erkeklere özgü oldukları zamanlar. Annenin tüm mesaisini ailesine adamasının beklendiği zamanlar. Ev işlerinin sadece kadınların sorumluluğunda olduğu zamanlar. Kadınların kocalarından “beyim” diye bahsettikleri zamanlar. Sokak giysilerinin evde, ev giysilerinin sokakta giyilmediği zamanlar. Erkeklerde uzun saçın kuşku uyandırdığı, eşcinsellerden hazedilmediği zamanlar. Erkeklerin öğle yemeklerini evlerinde yedikleri zamanlar. Yemeklerin ailecek yendiği zamanlar. Çayın yanında ev kurabiyesi değilse, kenarları tırıklı pötibör bisküvisinin çıkarıldığı zamanlar. Şarap ve rakı şişelerinin mahalle bakkalının raflarında toz bağladığı, evde bulunması muhtemel tek alkollü içkinin “bayram likörü” olduğu zamanlar.

Bir yastıkta kocamanın kural olduğu, boşanmanın kuşku uyandırdığı zamanlar. Nikâh memurlarının “..hastalıkta, sağlıkta…” şeklindeki kilise nikâhı formülüne öykünmedikleri zamanlar. Evlilik dışı birlikteliklerin “günah” sayıldığı zamanlar. Evlilik dışı “birliktelik” yaşayanların toplumdışı edildikleri zamanlar. Evlilik dışı çocukların kabul görmedikleri zamanlar. Beyaz gelinliğin bakirelere özgü olduğu zamanlar. Evlenme cüzdanı göstermeksizin otellerde aynı odanın paylaşılamadığı zamanlar. “Sevgili” kelimesinin aziz tutulduğu zamanlar. Metres hayatı yaşamanın aşağılık sayıldığı zamanlar. Anne-babaların çocuklarının “arkadaşları” değil, “ebeveynleri” oldukları zamanlar. Genç kızların geceleri sokakta bir başına gezmedikleri zamanlar. Kızların “sevgili”lerinin varlığının duyulmazdan geldiği zamanlar.

Hamileliğin mahremiyetten sayıldığı zamanlar. Herkesin önünde emzirmenin yakışıksız olduğu zamanlar. Kamuya ait alanlarda ve medyada çıplaklığın ayıp sayıldığı zamanlar. Saçların, beyazları kapatmak için sadece kendi rengine boyandığı zamanlar. Giysilerin yazısız, markaların giysilerin içinde saklı olduğu zamanlar. İç çamaşırlarının gözlerden uzakta kurutulduğu zamanlar. Kadın pedlerinin, prezervatiflerin açıkta satılmadığı zamanlar. Kadınların ortalık yerde göbek atmadıkları zamanlar. Kadınların sevdikleri şarkıcıları oturdukları yerden dinledikleri zamanlar. Sahneye fırlamanın, şarkıcıyı öpmeye kalkışmanın düşünülemez olduğu zamanlar. “Hayat kadınları”nın saçlarının oksijen sarısından tanındığı, örtülü türlerine rastlanmadığı zamanlar. Büyüklere ve yabancılara “siz” diye hitap edildiği zamanlar. Sunucuların birbirlerini ilk isimleriyle çağırmadıkları, işyerlerinde “hanım, bey ya da efendim” sözcüklerinin yasaklanmadığı zamanlar. Pazarcı teyzelerin el örgüsü yeleklerinin altından üzerinde “I’m a sex machine” gibisinden bildiriler yazılı tişörtlerin sırıtmadığı zamanlar. Politikacıların saç ektirmedikleri, miyop gözlerini çizdirmedikleri, imaj-yapımcısı türünden mesleklerin olmadıkları zamanlar. “Üzüm üzüme bakarak kararır”, “kızını dövmeyen dizini döver”, “işten artmaz dişten artar” türünden atasözleriyle eğitildiğimiz zamanlar. “Haram, helâl ver Allah’ım, çoluk çocuk yer Allah’ım”ın yakarışının “tövbe, estağfirullah”la püskürtüldüğü zamanlar. Sokakta yemek yemenin günah sayıldığı zamanlar. Komşulardan nezaket beklendiği, “ev alma komşu al” düsturunun şiar olduğu zamanlar. “Ekonomik suç” kavramının bilinmediği, istifçiliğin, tefeciliğin, kazıkçılığın yüz kızarttığı zamanlar. Eve sarı zarf getiren postacıdan utanıldığı zamanlar…

1950′lerden itibaren terk etmeye koyulduğumuz yaşam biçimimizden şöyle bir toplarladığım enstantaneler bunlar; kentleşme hızıyla doğru orantılı olarak geride bıraktığımız yaşam biçimimizden. Aklıma düşmeyen kim bilir daha neler, neler vardır. Evet, doğru, toplam nüfusunun sadece % 21,3′ünün kentlerde yaşadığı 1950′lerde bireyler birbirlerine göre mesafe alır, mahalle abileri-aile büyükleri-öğretmen üçgeninin sözünden çıkmak yürek isterdi. Buna, başörtülü ya da başörtüsüz, giyim şekli dahil. Etek boylarının, yaka oyuklarının, kumaşların, pantolonların, hatta renklerin kabul edilebilirliklerinin bu sacayağı tarafından “kararlaştırıldığını” biliyorum.

Mahalle baskısı saçmalığı

Ne ki, kent nüfusunun % 29,7′ye yükseldiği ‘60′lara gelindiğinde, abilerin; % 38,4′i bulduğu ‘70′lerde öğretmenlerin; ‘80′lerden itibaren de aile büyüklerinin otoriteleri, kendilerinden daha büyük bir otoritenin, “küresel yaşam biçimi”nin karşısında duraksayıp, sendelemelerine tanık olduk. Küresel yaşam biçimi, önce mahalleyi dağıttı. Rahmetli Menderes’le tatbikata konulan çağdaş şehircilik anlayışı, başta Fatih ilçesinde olmak üzere, İstanbul’un mahalle iklimini yok etti. Bunu diğer kentlerimizdeki istimlaklar izledi. “Plaza”ların, “tower”ların, “MyCity”lerin, “Arkeon”ların, “Pelican Hill”lerin “mahalle” yerine geçtiği toplaşmalarda, esas olan mahalle kültürü değil, yüksek duvarlarla korunan ayrıcalıklı yaşam biçimleridir. Bu bağlamda, Fatih ilçesindeki filânca marketin içki reyonunu Ramazan günü örtü altında saklamış olması, ilçede mahalle baskısını etkin kılan “homojen” yapılanmanın varlığına değil, satıcının nezaketine değilse, ticari kaygılarına işaret eder. Geçen gün oruçlu Başbakan’dan içki ruhsatı almak için yardım isteyen dükkân sahibinin sergilediği umursamazlık, dilerseniz medeni cesaret, keza.

“Mahalle baskısı” olması için, “mahalle”nin olması gerekir. Nitekim, şehirleşme oranın 1990′da % 59,2′yi, 2000′de % 64,7′yi, 2005′te % 67,3′ü bulurken, küresel baskı daha da güçlendi, mahalle abilerinin yerini pop yıldızları, öğretmenlerin yerini sütun yazarları, aile büyüklerinin yerini başarılı işadamları aldı. Televizyonu, sineması, interneti, you-tube’u, i-podu, sporu, müziği, magazini, estetiği, yemeği ile takviyeli gelen küresel baskı, kentlerde, dar alanlarda, dipdibe yaşayan insanlar arasında daha hızlı ve kolay yayılırdı. Öyle, oldu. Neticeyi kelam, mahalle baskısı deveyse, çağdaş Batı’nın yaşam biçiminin baskısı, gerek nitelik, gerekse nicelik açısından fildir. Birleşmiş Milletler’in kentleşme tahminleri (2015′te % 71,9; 2030′da % 77,7) doğru çıkarsa, “çağdaş seçkinler”imiz nezdinde daha şimdiden “tek ölçü” olmak yolundaki estetik kıstaslar, beğeniler ve davranış biçimlerinin, kendilerini “evlerinde” hissedecekleri düzeylere varacak şekilde yayılması beklenmelidir. Sabretme sırası, onlardadır.

                                                                                                                                                                         ALEV ALATLI